Pocz徠ki Parafii 安ilcza

    Parafia 安ilcza zosta豉 erygowana przez Jana Rzeszowskiego herbu P馧kozic, abp Lwowa, przed 1424 r. Administracyjnie podporz康kowana by豉 diecezji przemyskiej. Wchodzi豉 w sk豉d dekanatu rzeszowskiego (w po這wie XIX w. przesz豉 na kilkadziesi徠 lat do dekanatu g這gowskiego). Od pocz徠ku swego istnienia stanowi豉 atrakcyjne uposa瞠nie dla dostojnik闚 ko軼ielnych szczebla diecezjalnego. 安iadczy o tym posta ksi璠za Gaw豉, kapelana arcybiskupiego i pierwszego proboszcza 安ilczy. Na atrakcyjno嗆 beneficjum 鈍ilcza雟kiego u zarania dziej闚 parafii (pocz. XV wieku) wp造wa這 zar闚no uposa瞠nie ziemskie tj. ok. 48 m鏎g ziemi pleba雟kiego 豉nu jak i dodatkowe dochody w daninach naturalnych (zbo簑): meszne od ch這p闚 i dziesi璚iny z grunt闚 dworskich.
       Parafia 安ilcza od pocz徠ku swego istnienia, do roku 1912 obejmowa豉 tereny: 安ilczy z Kamyszynem, Rudn Wielk z Pogwizdowem, Rudn Ma陰 z Rejterad, Rogo幡ic i Woliczk (nazywanej w 鈔edniowieczu Wol 安nieck). Na uwag zas逝guj do嗆 du瞠 odleg這軼i poszczeg鏊nych wsi od ko軼io豉 parafialnego: Rudna Ma豉 - 3 mile (tj. ok. 6 km), Rogo幡ica - 1 mila (tj. ok. 8 km), Rudna Wielka - 1 mila (tj. ok. 4 km), Woliczka 1 mila. Drog do ko軼io豉 pokonywano pieszo lub konnymi wozami jad帷 po, tzw. ko軼ienicach (drogach ko軼ielnych). Ju w pocz徠kach istnienia parafii powsta造 dwie ko軼ielne drogi (w czasach zaboru austriackiego opisywano je na mapach: Kirchweg). Jedna prowadzi豉 z p馧nocnego wschodu, tzw. ko軼ielniaca rudzie雟ka: dla parafian z Rudnej Wielkiej, Rudnej Ma貫j i Rogo幡icy. Druga prowadz帷a z po逝dniowego zachodu, tzw. ko軼ielnica wolicka: dla parafian z Woliczki.
      安ilcza by豉 parafi licz帷 wielu mieszka鎍闚 w ka盥ym okresie swojego istnienia. Trudno o precyzyjne ustalenie liczby parafian dla wieku XVII i pierwszej po這wy XVIII. Szacunkowe liczby dusz parafii podaje autor, wizytacji z 9 maja 1721 roku, biskup przemyski Jan K. Szembek. Wed逝g niego ca陰 parafia obejmowa豉 w闚czas oko這 1000 dusz (animarum), z czego na 安ilcz przypada這 450 dusz, na Rudn 350, na Rogo幡ic 100 i na Woliczk 100 dusz.
     Dziedzicom wsi nale膨cym do parafii przys逝giwa這 prawo kolatorskie. Polega這 ona na tym, 瞠 w zamian za opiek nad parafi: przekazanie ziemi pod ko軼i馧 i ziemi pleba雟kiej, liczne fundacje ko軼ielne z fundacj 鈍i徠yni na czele, mieli prawo wskazywania kandydat闚 na proboszcz闚 i wikarych. Osadzanie ksi篹y nie by這 przypadkowe, gdy w豉軼iciele rzeczonych osad skwapliwie korzystali zar闚no z prawa patronatu jak i prawa prezenty.
     Wiara i praktyka religijna mia豉 w 篡ciu ludzi wyj徠kowe znaczenie. Szczeg鏊ny wymiar osi庵n窸a w czasach staropolskich kiedy 篡cie ludzkie nara穎ne by這 na wiele niebezpiecze雟tw: wojny, morowe powietrze, posuchy itp. 砰j帷 w ci庵貫j niepewno軼i i poczuciu niemocy wobec 篡wio堯w, kaprys闚 pogody i ludzi od siebie mocniejszych, silnie odczuwali potrzeb Bo瞠j Opatrzno軼i. Odnosili przy tym ka盥 wykonywana prac, ka盥 czynno嗆 do Boga, w stale towarzysz帷ym znaku krzy瘸, przywo造waniu cz瘰to imienia Bo瞠go i 鈍i皻ych, czy w 篡ciu wed逝g kalendarza 鈍i徠 religijnych.
      Najwa積iejszym miejscem w parafii by ko軼i馧, wok馧 kt鏎ego skupia這 si ca貫 篡cie religijne wsp鏊noty. S逝篡 tak瞠 wsi, w realizowaniu wielu powinno軼i zawarowanych w ustawie wiejskiej (przechowywanie ksi庵, kasy gromadzkiej, broni, tak瞠 jako miejsce obronne - warownia). Opisywany w 廝鏚豉ch wizytacyjnych ko軼i馧 鈍ilcza雟ki, ufundowany zosta przez Miko豉ja Spytka Lig瞛 w 1631 r. Ko軼i馧 ten, istnia do 1967 roku (sp這n掖 w pa寮zierniku tego roku). Nosi na portalu drewnianym, przy wyj軼iu z kruchty inskrypcj: A. D. 6 Junii 1636. By豉 to data konsekracji 鈍i徠yni. Poprzednia 鈍i徠ynia, ufundowana by mo瞠 jeszcze przez abpa Jana Rzeszowskiego (za這篡ciela parafii), sp這n窸a w czasie najazdu Kantemira Murzy w czerwcu 1624 roku.
     Specyfikacja ko軼io豉 鈍ileckiego z pierwszej dekady XIX wieku wymienia w鈔鏚 powinno軼i parafian wzgl璠em ko軼io豉 (servitutes) meszne: z trzech 豉n闚 ch這pskich zasiewanych przez dw鏎 - 28 z這tych i od kmieci 鈍ilcza雟kich 362 z這te (suma). W tym dokumencie wyszczeg鏊niona jest r闚nie dziesi璚ina p豉cona z trzech folwark闚 nale膨cych do parafii. Dziesi璚ina wytyczna ze 鈍ilcza雟kiego folwarku z grunt闚 zwanych: Folwark, Dworzysko, 鑿ierci, R璠ziny i W逝sie (vel Brze幡ik) wynosi豉: pszenicy 16 kop 21 snop闚, 篡ta 19 kop 22 snopy, j璚zmienia 9 kop 30 snop闚, owsa 18 kop 25 snop闚, hreczki 4 kopy i 24 snopy. Natomiast z dworskiego 豉nu w Kamyszynie, u篡tkowanego przez ch這p闚 (w takim wypadku ch這pi p豉cili dziesi璚in): 1 kopa pszenicy, 3 kopy 篡ta, 6 kop j璚zmienia, 2 kopy owsa, 2 kopy hreczki.
     Z innych dochod闚 proboszcza wymieni nale篡 kol璠, kt鏎 p豉cono wed逝g ustalonych stawek. By豉 to o tyle ciekawa danina, 瞠 w pobieraniu jej partycypowali zwykle pos逝guj帷y przy ko軼iele: organista, ko軼ielny i nauczyciel. Kol璠 p豉cono z racji posiadania ziemi i domu na terytorium parafii. Nie by這 istotne czy w豉軼iciel by katolikiem i parafianinem. W 安ilczy kol璠 p豉cili r闚nie 砰dzi.
      Innego rodzaju doch鏚 pochodzi, z tzw. kr闚 ko軼ielnych. Krowy te by造 ofiarowywane przez ch這p闚 najcz窷ciej na intencje mszalne za zmar造ch. Nie wchodzi造 w sk豉d inwentarza 篡wego plebana i pozostawa造 w oborach ch這pskich, z regu造 u ofiarodawc闚. Ch這pi za mleko i przych闚ek p豉cili roczny czynsz, kt鏎y szed na utrzymanie 鈍i徠yni. W pierwszej dekadzie XIX wieku by這 w parafii 安ilcza 13 takich kr闚, z kt鏎ych pobierano corocznie na ko軼i馧 po 2 z這te polskie.
    Osobnego om闚ienia wymaga folwark pleba雟ki, b璠帷y drug, po dworze, feudaln instytucj wsi. Wed逝g Metryki J霩efi雟kiej (1785-1788) globalny obszar beneficjum parafialnego wynosi 74 morgi i 438 s捫ni. Z tego 53 morgi i 1304 s捫nie stanowi造 w豉軼iwy folwark, b璠帷y pod bezpo鈔ednim zarz康em plebana. Kolejne 10 morg闚 499 s捫ni u篡tkowali ksi篹y ch這pi (zagrodnicy i komornicy). Reszta ziemi w wymiarze 10 morg闚 i 235 s捫ni stanowi豉 uposa瞠nie szpitala ubogich.
     安ilcza雟cy proboszczowie opr鏂z ziemi i folwarku posiadali w豉snych ch這p闚. 毒鏚豉 z XVII wieku m闚i o trzech zagrodnikach na ksi篹ych ogrodach (hortulani in hartis sacerdotis). Natomiast rewizja generalna z lat 1711 - 1713 wymienia 30 ksi篹ych cha逝p.

Materia造 pochodz z oprac. A. Szarego
Towarzystwo Mi這軼nik闚 Ziemi 安ilcza雟kiej

Parafia Wniebowzi璚ia Naj鈍i皻szej Maryi Panny, 安ilcza 2012 - 2017